Doların Ateşi Kimi Yakar?

Son bir haftadır adeta freni kopmuş yokuş aşağıya hızlanan bir tır gibi hız kesmeden yükselen dolar herkesin gündeminde yerine tutmaya devam ediyor.  Freni olmayan ve hızlanan bir aracı durdurmak kolay bir iş değildir aslında ama imkansızda değildir. Sakar inişinde yaşanan onca kazanın ardından yapılan kaçış rampası o kadar çok kazının önüne geçti ki yapılmasının adından hepimize bir rahat nefes aldırdı. Şimdi de dolar için bir kaçış rampası gerekiyor.

***

Dolar bir ülkede neden yükselir? Buna en basit şekliyle bakalım isterseniz. Gerçi son bir haftada herkes ekonomist, dış siyaset uzmanı ve strateji uzmanı oldu. Özellikle sosyal medyada yapılan paylaşımlar hem içi boş ve özensiz hem de bir o kadar komik oldu. Düşünün Çin malı çakmakla Amerikan Dolarını yakıp bunu Kore malı telefonla çekip Amerikan sermayesi olan sosyal medyada paylaşıyorlar. Neyin kafasını yaşadıkları belli değil!

***

Biz en kolay yolu ile bakalım. Gelirleriniz toplamı giderleriniz toplamından fazla ise sorun yoktur ancak giderler gelirden fazla ise giderlerin size verdiği yük artar. Bunu ülke olarak değerlendirirseniz, ihracatınız ile ithalatınız eşitse yada ihracatınız fazla ise ülkede ne döviz yükselir neden enflasyon. Ülkede tek yükselen refah seviyesidir. Ancak ithalatınız ihracatınızdan fazla ise o ülkede önce döviz ardından da enflasyon yükselir. O zaman ülkenin ihracat ve ithalat dengesine bir bakalım. Geçmiş yılları karıştırmadan sadece 2018’e bakalım. 2018 yılında ilk altı ayda 82 milyon 222 bin 861 dolar ihracat yaparken,  122 milyon 960 bin 309 dolar ithalat yapılmış. Yani ilk altı aylık süreçte dış ticaret açığımız yaklaşık 40 milyon dolar. Biz üretmiyoruz yada ürettiğimizi satamıyoruz ki ithalatımız artmış.

***

Okullarda bizi sürekli tarımda kendi kendine yeten ülke olarak öğretilmişti ülkemiz ancak son yıllarda böyle değil. Türkiye’de genellikle her zaman gündemde olan ve tartışılan konulardan bir tanesi tarım ürünlerinin ithalatı ve hangi tarım ürünün, hangi ülkeden, ne oranda ithal edildiği. Türkiye’nin 2017 yılında gerçekleştirdiği toplam ithalat değeri yaklaşık 234 milyar doları bulurken, bunun yaklaşık 5 milyar dolarlık kısmını tarım ürünleri oluşturdu. 2016’da ise Türkiye toplamda 199 milyar dolara varan bir ithalat kapasitesine sahipken, tarım ürünlerinin bu kapasite içindeki değeri  4 milyar dolar seviyesindeydi. Daha ayrıntılı bir araştırma için, Türkiye’nin belli başlı tarım ürünlerine ait üretim ve ithalat miktarlarına ait verileri içeren TÜİK istatistiki tablolarını; ithalatın gerçekleştiği ülkeler ve oranlar için ise Tarım Bakanlığı bünyesinde faaliyetlerini sürdüren Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Müdürlüğünün yayınladığı “Tarım Ürünleri Piyasa Raporları”nı inceledik. İncelemeyi yaparken doğru karşılaştırma yapabilmek adına tüm verilerin en güncel olduğu yılı taban alarak değerlendirme gerçekleştirdik. Söz konusu verilere göre, 2015-2016 döneminde Türkiye’nin toplam tahıl üretimi neredeyse 37 milyar ton olurken, ithal edilen tahıl miktarı ise 5 milyar ton seviyesindeydi. Türkiye’de 2015-2016’da toplamda 8 milyon ton arpa üretimi gerçekleşti ve 107 bin 351 ton arpa ithal edildi. 2016 yılında Türkiye, yüzde 57,3’lük bir oranla en çok Fransa’dan arpa ithal etti, bunu yüzde 42,6’yla Danimarka takip etti. Ayçiçeği, arpa, buğday, mısır, çeltik, çay, kuru fasulye, nohut, incir, üzüm ve domatesi artık ihraç yerine ithal ediyoruz. Hangi ülkeden ne kadar ithal ettiğimizi merak edenler TUİK’in resmi verilerine bakarak bunu görebilir.

***

Hızla yükselen doların ataşeni düşürmek için yapılacak en önemli şey üretim. Biz bir tarım ülkesiyiz gelişmiş ağır sanayimiz yok, o halde tarıma geri dönerek üretmeye devam etmeliyiz. Doların yükselişini durdurmak içinde bize acil bir kaçış rampası lazım bu rampada ülke içinde bulunan spekülatörlerin önünü kesmek için Türk Parasını Koruma Kanununu geri getirmekten geçiyor. Yoksa ABD’nin yapacağı yaptırımlar ile bizim vereceğimiz karşılıklar bu ateşi söndürmede pek de işe yaramayacak gibi. 26 Temmuz 1975 yılında nasıl tüm ABD üstlerine el koyduysak yine aynısını yapabiliriz.

Sosyal Medyada Paylaşmak için Tıkla...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir